Sjećanje na splavare - inspiracija za rafting i regate na Drini

Prva regata 1980. godine i četiri dana plovidbe

Zlatan Marčeta je zanimljiv lik kojeg mnogi, posebno ribolovci u ovom dijelu Podrinja ali i šire, poznaju jer cijeli svoj život je pored Drine. Otac mu Duško bio je najprije milicioner, potom i čuveni ugostitelj. Zlatan je najprije učio od oca i majke, Feride pomagao im, pa kasnije naslijedio porodični biznis i danas se bavi ugostiteljstvom i ribolovom u slobodnom vremenu. On je bio organizator i inicijator plovidbe na splavu Drinom od Skelana do Lonjina te 1980. godine.

"Okupila se nas grupica od šest momaka željnih zabave i avanture. To je bilo vrijeme Jugoslavije, kada se nije gledalo na ime, vjeru i ko je ko, kada je čovjek, čovjeku bio čovjek i samo to je bilo bitno. Bili smo ja, Dragan Maksimović, Jovo Gligić, Fikret Salihović, Ilijaz Salihović i Kadrija Ibišević. Najprije smo tri dana pravili splav od 18 ‘fapovih’ kamionskih guma (Fabrika automobila Priboj  (FAP) prim.aut). Gume smo povezali žicom i okorcima od balvana. Na splavu je bio šator, roštilj, na čet’ri ćoška četr’i zastave. Poveli smo ja'nje i psa, a Kadrija je im'o i jednog pjetlića kojeg je zvao „cvrcin“, on nam je pjevao i budio nas ujutro", kaže Zlatan za N1.

Desetinu kilometara uzvodnije od Skelana, ispod brane Hidrolektrane Perućac, krenula je i grupica momaka iz Bratunca u tri čamca. Njih je predvodio Bato Beatović. Ispod mosta u Skelanima, na splavu su ih sačekali Zlatan sa drugovima i dalje su plovili zajedno.

Prvi dan su niz Drinu stigli u blizinu mjesta Gvozdac, gdje je jedan njihov drug radio u prodavnici. Tu su prvo veče prespavali.

Sutradan su nastavili plovidbu do Žlijebca. U to vrijeme pored Drine nije bilo vikendica kao danas. Ljudi u njivama i na putu koji ide sa obje strane duž rijeke, su zastajali mahali im i pozdravljali. U Žlijebcu su pecali i prenoćili drugo veče.

"Treći dan smo stigli u Tegare. Žena od našeg Fikreta je bila iz tog mjesta i tu nas je dočekala njena rodbina i dobro nas ugostila. Bilo je pite, pogače... a i janjca smo okrenuli na ražnju. Sutradan smo nastavili plovidbu do Ljubovije, gdje smo malo odmarali i produžili do Lonjina, tu je bio kraj našeg puta. Moj otac Duško je poslao Fuada, mog brata da nas vrati u Skelane sa ‘tamićem’ (mali kamion, Tvornica automobila Maribor (TAM) - prim aut). Ovo je bila prva, ali ne i jedina plovidba, spuštali smo se Drinom još par godina i onda je to prestalo, jer kao mladi učenici i studenti sami nismo mogli snositi sve troškove”, priča nam.

Sve regate na Drini

Regate na rijeci Drini, bilo da plove slobodnim tokom rijeke ili jezerom Perućac koje hidroakumulacijom za istoimenu hidrolektranu čini Drina, već su odavno tradicija koja okuplja veliki broj ljudi u ljetnim mjesecima.

Opštine sa obje strane rijeke, koja je prirodna i državna granica između Bosne i Hercegovine i Srbije, koje imaju regatu su Foča, Višegrad, Rogatica, Srebrenica, Bratunac, Zvornik u Bosni i Hercegovini te Bajina Bašta, Ljubovija, Loznica i Mali Zvornik u Srbiji.

Najstarija i najmasovnija manifestacija na vodi u regionu održava se od 1994. godine pod imenom Drinska regata u Bajinoj Bašti. Ovaj višednevni karneval na vodi osmišljen kao sjećanje na čuvene drinske splavare je najveći događaj na vodi u ovom dijelu Evrope i jedan od najvećih turističkih događaja u Srbiji koji spaja tradiciju, turizam i zabavu, privlačeći često i više od 30.000 učesnika iz cijelog svijeta. Regata se održava svake treće sedmice u julu na rijeci Drini nizvodno od Perućca do Rogačice.

Pod istim imenom se od 2002. godine održava regata koju organizuje Udruženje "Drinska regata" iz Ljubovije. Ovaj događaj postaje veoma popularan, kao i razvoj rekreativno plovnog turizma na rijeci Drini, a kulminira spektakularnim spustom Drinom i večernjim koncertima poznatih muzičkih imena. Regata se održava na ruti Rogačica - Gornja Trešnjica – Ljubovija, u drugoj suboti jula mjeseca svake godine.

Višegradska regata i  „Pančićeva regata“ u Srebrenici održavaju se u julu odnosno avgustu od 2006. godine, na hidroakumulaciji jezera Perućac. Osnivač višegradske regate je ekološko udruženje Drin tim, a od 2017. godine glavni organizator regate je Turistička organizacija opštine Višegrad. Trasa kojom se plovi nizvodno jezerom Perućac, od Višegrada 17 km do mjesta Stari Brod, tako da su neophodni motorni čamci. To je cjelodnevna zabava uz nezaobilazne trubače, kupanje u Drini i ostale rekreativne aktivnosti kao što je navlačenje konopca, trčanje u vreći i bacanje kugle.

Pančićevu regatu na jezeru Perućac 2006. godine organizovala je zemljoradnička zadruga „Osatica“ iz Skelana uz pomoć Opštine Srebrenica da bi to preuzela u međuvremenu formirana Turistička organizacija. Ono što Pančićevu regatu čini posebno atraktivnom jeste činjenica da je jedina regata gdje se čamci i brodovi kreću uzvodno, od plaže Oštrika do ulaza u kanjon Drine kod Klotjevca i nazad, što joj daje jedinstven karakter i poseban doživlјaj učesnicima. Organizuje se svake godine u avgustu mjesecu.

Regata pod nazivom "Drinski slalom" se 17 godina vozila u prvoj sedmici avgusta, u opštini Bratunac da bi od 2025. godine ime promijenila u "Rajski spust" i 18 put plovila Drinom na nešto kraćoj stazi od Tegara umjesto od Fakovića do Rajske plaže. Nakon uplovljavljanja regataša na Rajsku plažu za sve učesnike priprema se zajednički ručak i druženje uz muziku.

Zvornička regata je tradicionalna sportsko-turistička manifestacija koja se održava od 2012. godine svakog avgusta u okviru manifestacije "Zvorničko ljeto". Učesnici se spuštaju čamcima niz Drinu od Zvornika do Šepačkog mosta. Regatu zajedno organizuju gradovi Zvornik i Loznica uz opštinu Mali Zvornik, što promoviše druženje i ljepote Drine i naglašava prekograničnu saradnju.

Od 2014. godine Mjesna zajednica Žepa u opštini Rogatica organizuje regatu na jezeru Perućac u mjestu Slap na ušću rijeke Žepe u Drinu. Trasa obuhvaća plovidbu jezerom i atraktivnom lokacijom kanjonom Drine i mjesta gdje je do potapanja jezerom bio opasni Donji buk, mjesto pogibije brojnih splavara.

Kao odgovor na popularnost regata u donjem toku Drine organizacija Omladinski pokret Foča, pokreće 2017. godine turističko-zabavnu manifestaciju "Drinska avantura", s ciljem promocije najljepšeg toka rijeke Drine i očuvanja tradicije splavarenja. Regata obično kreće iz rafting kampova ili sa mjesta gdje nastaje Drina, na granici sa Crnom Gorom, a završava na ušću Ćehotine u Drinu u samom centru Foče. Već tradicionalno okuplja stotine učesnika i održava se u junu ili julu, uz prateću zabavu.

Turistička organizacija i Gradska uprava Grada Bijeljina bili su od 2008. godine sedam godina uzastopno organizator regate na rijeci Drini, od Janje do Pavlović mosta, a onda su odlučili da regatu presele na Savu i tako izbjegnu opasnosti kojima su bili izloženi regataši na najnepredvidivijem dijelu toka rijeke Drine.

Splavari, rafting i regate

Stotinama godina spuštala se "japija" (drvena građa prim. aut) Drinom. Balvani su redani i međusobno povezivani čeličnim sajlama i željeznim klanfama u splav koju su samo izuzetno hrabri, fizički spretni i sretni pojedinci vozili Tarom i Drinom do pilana u Foči i Višegradu, i dalje niz Drinu do Loznice, Bijeljine, Sremske Mitrovice, pa sve do Beograda. To nije bio jedini, ali jeste najjeftiniji put iz gustih šuma do pilana.

Splavari ili triftari  kako su ih zvali, drvenim splavovima su upravljali uz pomoć dugih vesala, prolazeći kroz opasne dijelove rijeke, od kojih je najopasniji bio Donji Buk niže Slapa ispod Žepe. Težak i opasan je bio splavarski poziv. Mnogo je splavara našlo smrt u Drini kada buk razbije na paramparčad splav. Mnogi su ostali invalidi, jer su im rasuti balvani smrskali noge i ruke.

Izgradnjom hidroelektrana i modernizacijom transporta, ovaj stari zanat je tokom 20. vijeka zamro, a splavarenje je postalo samo turistička atrakcija, odnosno rafting.

Rafting je relativno je noviji pojam koji svake sezone privlači sve više turista i uživa epitet jednog od najpopularnijih brendova na našim prostorima. To je engleska riječ koja označava splavarenje na divljim vodama. U opštini Foča su to prepoznali 2007. godine, kada je ovdje organizovano prvo otvoreno rafting prvenstvo BiH, na Drini i Ćehotini, da bi dvije godine kasnije, zajedno sa Vrbasom i Banjalukom, biti domaćin Svjetskog prvenstva u raftingu.

Regata je ustvari trka čamaca, takmičenje u veslanju, jedrenju ali tako se nazivaju i organizovane turističke vožnje čamcima i raznim drugim plovilima na rijekama i jezerima.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad